lundi 1 janvier 2018

LA LAMENTINDA STANDO DIL FRANCA FERVOYI

Me retrovenis recente de voyajo a sudala urbo Franca por irar an la tombo di mea genitori. La vehado adibe per treno duras dum preske sis hori. La treni ne plus cirkulas kun la regulozeso quan li havis dum mea yuneso. Ma quankam la tardeso es desagreabla, ol, generale, ne esas tre granda ed ico esas ankore tolerebla. To quo esas min bone aceptebla esas la deskomforto dil treni hodial. Me memoras ke dum la yari 1970ma, kande me rezervis plaso en vagon-fako di duesma klaso, la preco (en la pekunio di ta epoko) esis klaramente plu chera kam bilieto por la unesma klaso di nun. Ma la komforto anke sequis ed en plaso di duesma klaso, on havis multe plu multa komforto kam hodie en unesma klaso, nome la sidili esis plu komfortoza ed on havis plu multa spaco. La duesma klasi pensigas pri la komforto dil triesma klasi di mea infanteso (komence dil yari 1950ma ed oli supresesis lore). E, mem, versimile, la duesma klaso di hodie esas infra al triesma klasi di olim. Ico es nekredebla !!! On progresas koncernante la teknologio ed on havas hodie instrumenti qui faciligas grande la vivo, ma esas altra kozi tre utila qui regresas. Ed onu ne havas vera alternativi, nome avioni ne esas atingebla omnube, e la interregiona od internaciona autobusi ne ja esas tre grandanombra nek disponebla en multa loki. Do posrestas nur la treni, kande onu ne povas - o ne volas - voyajar per automobili. Ma semblas ke la direktantaro dil Franca fervoyaro (SNCF) esas tre nekompetenta e nule sucias pri la bone-esar dil pasajeri. Ultre lo la informatiko dil SNCF esas tre defektoza ed eventas konstante problemi pro ol e la desordino e desorganizado esas sovente (ofte) kompleta. Ma, malgré la frequa panei e misfuncionado, la guvernerio di Francia ne volas reaktar. Probablamente, pro ke ol ne povas, nam mankas la pekunio, quan on disipas vane altraloke por nociva skopi. Ico esas dezolanta e motivo por iraco e senkurajigo. On povas nur envidiar la Japoniani qui havas modelatra treni e fervoyi. Semblas anke, ke, segun certena personi, la fervoyi esas anke bona en Chinia. Ni devus lernar de ta populi.

mercredi 20 décembre 2017

LA PROBLEMO KATALUNIAN

Me egardas sucioze la eventi en Katalunia e la minaco pri nedependo di ta regiono di Hispania, nam ol povus esar mal exemplo por altra regioni Europan. Pro ke me ne esas ipsa Kataluniano, me tre male komprenas la romantikeso revolucionera dil Barcelonani. Li havas alta grado di autonomeso, quin multa regioni partikularista di Europa ne juas, e tamen li esas deskontenta ! Certe li mustas pagar por helpar altra regioni di Hispania, forsan tro multe, ma ico ne suficas por demandar nedependo, tante plu ke la Hispana guvernerii olim (dum la periodo Franco-ista havante tre mala reputeso hodie) helpis ca regiono por developar su e moderneskar (ye la detrimento di altra regioni Hispana).
La sola expliko esas probablamente neracional : multa Kataluniani havas la sentimento esar aparta populo ne amanta la (cetera) Hispani e neamata da li. Tamen, ica populo qua plendas - nejuste segun mea opiniono - esar opresata, havas ipsa mento imperialista. La extremisti Katalunian volas nedependo ne nur por lia regiono ma li volas anke obtenar insuli proxim Katalunia (qui ne esas parto di lia regiono) e la princio Andora, olqua ja esas nedependanta. Me dubitas ka la Andorani, mem se li parolas dialekto Katalunian, esas tre deziroza unionesar a lia imperema frati sudal. E la Kataluniani di Barcelona ne haltas hike, pro ke li deziras juntar omna "kataluniana teritorii", volas anke anexar la sud-Franca departmento "Pyrénées orientales" ube esas ankore personi qui parolas Kataluniane, ma qua esas Franca regiono depos la XVIIma yarcento. Ne esas certa ke la homi ibe esas tre entuziasmoza unionesar a lia "frati" dil sudo. E li pluduras : por havar solida sulo sub lia pedi, li volas instigar la Okcitaniani (sud-Franci) a nedependo (probable por asociar Okcitania a Kataluniana e dominacar ol). Sentimento nacionalista Okcitana existas, forsan, che 1% o 2% de la habitantaro e lo cetera konsideras su kom Franci e nule havas tal deziro. La linguo Okcitanian esas mortinta e parolata ankore nur da poka olda rurani en izolita regioni, e la yuna generacioni ne volas vere esforcar por lernar ca idiomo, dum ke la savo di la Hispana e di la Angla esas multe plu utila a li. Ultree, Okcitania esas nek richa nek povra parto di Francia. Nedependo adportus nulo : la nedependanta Okcitaniani perdus nulo, ma ganus nulo. Do, pro ke nacionalista sentimento Okcitanian ne existas, la nedependo esus absurdajo. Ma la Kataluniani esas obstinema... e li vivas (la nedependisti) en mondo di iluzioni romantika. Simpation a li me ne havas.

mercredi 13 décembre 2017

"L'IDOLO DIL YUNI" KA FAMOZESO ARTIFICAL ?

Kelka dii ante nun, on celebris meso por la enterigo di la Franca "rocker" Johny Halliday. Personale, me havis nul enemikeso a ta persono, ma me astonesis ke esez enterigo nacional por kantisto. Ita Johny Halliday esis tre famoza, ma koncernante me, me tote ne prizas la "rock"-muziko. Tamen, la turbo esis grandega e lo esis tota generaciono (la mea) qua facis lasta homajo a un de le sua. Ma, quale dicite, quankam me havis nul enemikeso a ca kantisto me ne partoprenis la trauro "nacional". La informili, dum mea yuneso, nomizabis lu : "la idolo dil yuni". Ico semblis a me esar tre exajerita, nam vere il ne esis mea idolo e me judikas ke la "rock"-muziko esas prefere muziko por kamionisti kam por kulturoza ed edukita homi e Johny havis tala aspekto (di kamionisto). Tamen, la propagando esis tante bone facita ke adminime granda parto de un generaciono aceptis kredar ke la dicita kantisto esis granda artisto. Yes, on devas agnoskar ke il esis tre aktiva e laborema, ma il ne impresis me kom artisto. 'Nihilominus' me ne audacis dicar o skribar ulo,nam segun la informili la homajo dil populo esis unanima, tamen pose me lektis sur la interreto mesaji qui kritikis Johny Halliday, nome li akuzis il "usanigir" la Franca kansonaro. Antee, esis bela Franca kansoni poezial maxim bone enkarnigita per la kantisto Gilbert Bécaud (multe plu bele aspektanta kam Johny Halliday). On akuzis, juste, Johny Halliday (ja per lua pseudonimo) kontributir al usanigo di Francia per lua muziko. E, me konciis, ke lua populareso, quankam reala, esabis organizita artificale e, tre versimile, sen la tre aktiva helpo dal informili, il durabus esar nekonocata. Forsan, forsan yes, la Usana sekreta servi esis tre agema por diskonocigar kantisto difuzante l'influo kultural di Usa en Francia. Per aborijena artisto, l'usanigo esas plu efikiva, kam ol esabus per Usana artisti, qui renkontrabus kelka desfido dal Franca publiko.To quo semblas impresiva a me, esas la fakto ke Johny Halliday havis preske la sama evo kam prezidanto Donald Trump ed opinioni politikal, onu lasas komprenar, tre proxima ad il. Tale me havis l'impreso, ke, samatempe kam Johny Halliday, on enterigis Donald Trump. Ico esas tre bizara sentimento.

lundi 27 novembre 2017

TURISMO PER SMARTFONO

TURISMO DANKE NIA INTERLINGUO (e danke "messenger")
Hiere, 26ma di novembro '17, nia samideano Braziliana Joao Xavier Santos advokis me per "messenger" e ni povis intervidar ni danke nia smartfoni. Lor la unesma advoko, me esis en la Latina Quartero di Paris ed il povis vidar la stradi, la butiki e la kuki-vendeyi. Pose me iris ad Aziana restorerio por dejunar e ni cesis nia babilado. Me advokis ilu plu tarde, kande me esis proxim mea fervoyo-staciono por mea retroveno adheme, en la interesanta "Jardin des Plantes "(Gardeno dil Planti) ube Joao povis admirar la planti, la instaluri e la statuo di Lamarck (patro dil teorio dil evoluciono). Joao ja konocas Paris, nam il pasis kelka dii ibe dum januaro 2015, ma il ne havis suficanta tempo por vidar omno. Danke smartfono e "messenger" (e la L.I. di la Delegaciono), il havis la posibleso kelkete agar turismo sen voyajar e sen la tedanta kontrolo en la aeroportuo. Envenas mea kapo l'ideo, ke danke la smartfoni e lia "messenger" devus esar posibla, en la futuro, turismagar per nia Interlinguo. Ico esas posibleso a qua nulu, til nun, semblas pensir. Ico es reflektinda. 

SINKANTA PRESTIJO

Kom royalisto me esas bigota, t.e. me praktikas la katolika religio kom tradiciono. Me ya kredas ke la mondo ne esar nur materiala ma ke ol esas anke spiritala. Tamen, me ne havas ferma kredo, pro ke la Kristana doktrino esas unlatere tro simplacha, altralatere tro abstruza. Me opinionas ke la Buddhismo e la hinduismo esas plu proxima a la realeso.
Tamen, me komencas pozar a me questioni pri la monoteismo. Me ne bezonas longatempe priparolar la islamo por k...onstatar ke, adminime dum nia epoko, ol divenis tre sangoza. Anke la disputi ed insidioza militi inter Mohamedani ed Hebrei tre nocas, juste o nejuste, la prestijo di la Hebrea religio.
Lore, konstatante la nepacema orientizo dil monoteista religii, on koaktesas pensar pri la Kristanismo. Yes, hodie la Kristanismo esas pacema religio, ma olim esis kruc-militi, inquiziciono, chaso ye sorcistini, ico ne esis revo-peizajo. E, precipue, kande la situeso esis mala, on postulis ed on postulas ankore niatempe, ke la Kristani aceptez mortar en kruela kondicioni kom martiri por atestar pri lia fido, kande esas persekuti. Ne omna personi esas kapabla agar tale.
Se en proxima tempo, granda milito eventos pro la monoteista religii e ke ica milito ne produktos la mondo-fino, lore pro la devasti facita pro oli, la monoteista religii perdos enorme ye prestijo. Kad ico esos la vinko dil ateismo ? La ateismo naskinta de la monoteista religii esas same poke tolerema kam lua genitori e ne tre atraktiva a multi. Probable - se la islamo ne esos vinkanto e konseque impozos lua fido - on travivos rinasko dil paganismo o, plu bone, granda sucesi dil Buddhismo e di la hinduismo. La monoteista religii esas suocidanta.

jeudi 16 novembre 2017

LA MISTERIO DIL PETRO DI INGA

Un de la peizaji arkeologial maxim facinanta dil Antiqua Epoko Braziliana, la Petro di Inga esas monumento antiqua, qua, segun la expertizisti, kontenas nekontebla nombro de simboli ed un "Star Map" (Mapo di steli) reprezentanta la stelaro di Orion. La expertizisti qualifikas la Petro di Inga kom "eceptala monumento arkeologial, quale nul altra en la mondo."
Altra ciencala exploranti vidis en ol la prezenteso di anciena Atlantidani qui, supozeble, grabis ta reprezentaji pos fugir Atlantida. Nome, certena formi ulagrade memorigas pri la signi venanta de Mezopotamia. Til nun, la arkeologiisti ne sucesis dechifrar ca simboli.

dimanche 12 novembre 2017

KA RINASKO ?

Kelka dii ante nun, me lektis stranja libro dal Franca jurnalisto Stéphane Allix. Parolesas pri konocata jurnalisto qua tre interesesas pri militi en la mondo ed anke pri okultismo. Lor retreto for la mondumo (por repozar de lua tro aktiva vivo), il havas stranja experienco, nome ula viziono ube il vidas kombato dum la duesma mondomilito ed SS-oficiro Germana mortigita ye la fauco per splito de obuso ulaloke en nord-Rusia. Il mem perceptas nomo : Alexander Herrmann e grado di oficiro "Obersturmführer" quankam il ne savas la Germana. Il deskovras anke la nasko-dato e morto di ca persono. Dum ula tempo, il ne plus volas pensar pri co, ma la cirkonstanci koaktas lu okupesar pri ca afero ed il havas sempre plu multe l'impreso esar la sama persono kam Alexander Herrmann. Il facas lore serioza e detaloza inquesto en Germania e Rusia e il trovas tre interesiva e stranja kozi. Me skribis : "Ka rinasko ?", nam ilu ne volas kredar ke il esas la rienkarnigo dil "Obersturmführer", Alexander Herrmann, ma il havas multo komuna kun il e la sentimento esar lu sub altra formo, quankam tre diferanta de lu. Or, ico esas exakte la teorio dil Buddhismo, qua ne kredas ye la rienkarnigo dil anmo, ma ye la pluduro dil existo dil koncio di individuo tra multa vivi, ma qua povas havar personaleso nemulte simila a lua anciena personales(o)(i). Komence, me kredis ke parolesas pri fiktivajo-verko, ma ol havas tre detaloza fakti atestita per sekura dokumenti. Ed il vizitis anke la ankore vivanta familiani di lua protagonisto. Sube esas la portreto dil SS-oficiro Alexander Herrmann. Me ne savas quon opinionar.
La aludita oficiro segun federala arkivi Germana